Phát huy vai trò người làm công tác xã hội trong hoạt động tư pháp người chưa thành niên

Sáng 3/11, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Hội Bảo vệ quyền trẻ em Thành phố tổ chức hội thảo “Phát huy vai trò của người làm công tác xã hội trong hoạt động tư pháp người chưa thành niên – Thực trạng và giải pháp” nhằm đánh giá kết quả triển khai, nhận diện khó khăn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành.

Phó Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Tăng Minh cho biết, Thành phố đã công bố danh sách 657 người làm công tác xã hội tham gia hoạt động tư pháp người chưa thành niên; tổ chức 4 lớp tập huấn về kiến thức pháp luật, kỹ năng chuyên môn và làm việc với người chưa thành niên. Các cơ quan tư pháp, chính quyền địa phương bước đầu tăng cường phối hợp giải quyết vụ việc, vụ án, nắm bắt hoàn cảnh, kết nối dịch vụ hỗ trợ người chưa thành niên. Năng lực chuyên môn của đội ngũ chưa đồng đều; việc phân công nhân sự có lúc chưa kịp thời. Cơ chế trao đổi thông tin, chuyển gửi giữa các cơ quan còn hạn chế, trong khi mạng lưới dịch vụ pháp lý, tâm lý, giáo dục, y tế và trợ giúp xã hội chưa đồng bộ. Kinh phí, chế độ thù lao và điều kiện làm việc cũng chưa được cụ thể hóa đầy đủ... Thành phố sẽ tiếp tục kiện toàn mạng lưới người làm công tác xã hội, nâng cao chất lượng đào tạo, làm rõ trách nhiệm và thời hạn phối hợp giữa các cơ quan; đồng thời phát triển dịch vụ hỗ trợ, huy động nguồn lực xã hội và theo dõi, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện.

Từ hoạt động thực tiễn, ông Phạm Đình Nghinh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em Thành phố Hồ Chí Minh nhìn nhận, nguồn lực xã hội có vai trò quan trọng trong bổ sung nhân lực, chuyên gia, nâng cao năng lực chuyên môn và mở rộng dịch vụ hỗ trợ. Tuy nhiên, đội ngũ hiện còn thiếu cân đối, năng lực thực hành của một bộ phận nhân sự chưa đáp ứng yêu cầu, kinh phí hoạt động và chế độ thù lao chưa tương xứng. Để nâng cao vai trò người làm công tác xã hội trong hoạt động tư pháp, ông Phạm Đình Nghinh đề nghị kết nối, huy động nguồn lực xã hội trong toàn bộ quá trình can thiệp, trợ giúp người chưa thành niên, chú trọng bốn nhóm nguồn lực gồm: bổ sung nhân lực và chuyên gia; nâng cao năng lực chuyên môn; bảo đảm kinh phí hoạt động; cung cấp, kết nối các dịch vụ hỗ trợ. Các cơ quan quản lý cần rà soát, củng cố mạng lưới hỗ trợ, xác định rõ đầu mối điều phối, tạo điều kiện để tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ và chuyên gia tham gia. Chính quyền cấp xã, phường cần quan tâm bố trí điều kiện làm việc, đồng thời phát huy vai trò của cộng đồng trong hỗ trợ người chưa thành niên tại cơ sở.
 

Đại diện các địa phương phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Thanh Vũ – TTXVN

Ở góc độ cơ quan tiến hành tố tụng, bà Nguyễn Thị Ly, Phó Chánh tòa Gia đình và Người chưa thành niên (Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, người làm công tác xã hội giữ vai trò cầu nối giữa hoạt động tư pháp với công tác giáo dục, hỗ trợ tâm lý và phục hồi. Những thông tin về hoàn cảnh gia đình, môi trường sống, đặc điểm tâm lý và nhu cầu của người chưa thành niên giúp cơ quan tiến hành tố tụng lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp, bảo đảm tính nhân văn. Phần lớn nhân sự hiện thực hiện nhiệm vụ kiêm nhiệm, thiếu kỹ năng chuyên sâu, ảnh hưởng đến tiến độ đánh giá, lập báo cáo về hoàn cảnh người chưa thành niên. Do vậy, bà Ly đề xuất xây dựng chức danh “Nhân viên công tác xã hội tư pháp chuyên trách”, có chế độ thù lao phù hợp; tăng cường đào tạo kỹ năng phỏng vấn, đánh giá tâm lý, lập báo cáo điều tra xã hội và sớm ban hành quy chế phối hợp liên ngành giữa Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án và ngành Y tế.

Tại hội thảo, các đại biểu trao đổi, thảo luận và cho rằng, để nâng cao hiệu quả thực thi Luật Tư pháp người chưa thành niên, cần xây dựng mạng lưới hỗ trợ thực chất, có đội ngũ đủ năng lực, cơ chế phối hợp rõ ràng và dịch vụ đáp ứng kịp thời nhu cầu từng trường hợp, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, hỗ trợ người chưa thành niên phục hồi và tái hòa nhập cộng đồng./.